LOFAR (Low Frequency Array) is momenteel de grootste radiotelescoop die werkt op de laagste frequenties die vanaf de aarde kunnen worden waargenomen. In tegenstelling tot een telescoop met één schotel is LOFAR een multifunctioneel sensornetwerk, met een innovatieve computer- en netwerkinfrastructuur die extreem grote datavolumes aankan.
Een internationale telescoop
Terwijl LOFAR in Nederland begon als een nationaal project, plaatsten consortia van instituten en onderzoekers in verschillende andere landen al snel de opdracht om daar één of meerdere LOFAR-antennestations te bouwen. Het enorme bereik aan afstanden tussen de stations levert unieke mogelijkheden op voor gedetailleerde beelden van de hemel.
De samenwerking werd geconsolideerd met een MoU die in 2010 werd ondertekend in aanwezigheid van H.M. Koningin Beatrix, en oprichting van de Internationale LOFAR Telescoop (ILT) als stichting naar Nederlands recht. Na tien jaar is de ILT uitgegroeid tot negen landen. Naast Nederland (38 stations) zijn dit Duitsland (zes stations), Polen (drie stations), Frankrijk, Ierland, Letland, Zweden en het Verenigd Koninkrijk (elk één station); De bouw van stations in Italië en Bulgarije wordt binnenkort gefinancierd. Nog steeds overwegen meer landen om zich aan te sluiten.
LOFAR als consortium voor een Europese onderzoeksinfrastructuur
LOFAR, ontworpen en gebouwd door ASTRON in Nederland, is een gedistribueerde onderzoeksinfrastructuur die toonaangevend radioastronomisch onderzoek mogelijk maakt. Gedurende een decennium van onafgebroken werking is het uitgegroeid tot een pan-Europese schaal, met een divers en groeiend aantal partners (momenteel in negen landen).
Het partnerschap heeft LOFAR2.0 geïnitieerd – een belangrijke upgrade om uitstekende, innovatieve wetenschap te leveren gedurende het huidige decennium en daarna. De LOFAR2.0-upgrade richt zich op een reeks geavanceerde wetenschappelijke gebruiksscenario's, samengesteld in nauwe interactie met de onderzoeksgemeenschap. LOFAR2.0 is ontworpen om impactvol en complementair te zijn aan andere grote wetenschappelijke faciliteiten in het landschap van dit decennium; dit geeft urgentie aan de oprichting van het LOFAR ERIC (European Research Infrastructure Consortium).
De LOFAR ERIC zal het optimale voertuig leveren en deze belangrijke faciliteit duidelijk positioneren in de partnerlanden en in het Europese landschap. Het handhaven van de gemeenschappelijke visie en het gemeenschappelijke beleid vereist een adequaat samengesteld lidmaatschap op lange termijn en stabiliteit van de financiering. De partners streven ernaar dat LOFAR ERIC gezamenlijk de LOFAR2.0 hardware aanschaft. LOFAR ERIC kan vervolgens een tijdige en coherente uitrol uitvoeren naar de gedistribueerde stations, test- en operationele fasen.
Er is een werkgroep gevormd van ministeriële en wetenschappelijke afgevaardigden uit alle huidige partnerlanden in de ILT. Nederland is het beoogde gastland.
Onder leiding van het Nederlandse Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft de Interim LOFAR ERIC Raad bij de Europese Commissie de eerste fase aanvraag ingediend voor de oprichting van LOFAR ERIC, met het oog op de oprichting ervan in 2023.
Start vanaf heden Uw eigen onderzoek door de onderstaande website te bestuderen.
Bron en meer info: https://www.astron.nl/telescopes/lofar/