Voor de aanleg van de natuureilanden was afgesproken slib te gebruiken uit de Markerwaard. "Maar ze hebben overal rotzooi vandaan gehaald",
zegt Schilder. Hij merkt op dat de visvangst in het gebied drastisch is
afgenomen, wat volgens hem een duidelijke indicatie van watervervuiling
is. "Ik weet honderd procent zeker dat het water daar vervuild is, want wij vangen daar geen paling meer.
Een mega slimme vissoort, die niet van rotzooi houdt. Als er ergens
rotzooi is, smeert de paling 'm." Tot drie keer toe kaartte hij het aan
bij de NVWA, de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit, maar volgens
hem is daar niets gedaan.
De
rapporten waarin wordt beargumenteerd dat de aanleg van de Marker
Wadden de visstand juist zou bevorderen noemt hij 'allemaal
onzinrapporten'. "Rijkswaterstaat en LNV (Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit – red.) zeggen dat je pas over 25 jaar een goed beeld
van de visstand kunt krijgen. Nu willen ze nog meer eilanden gaan maken.
Maar dit is een natuurlijk waterbekken, daar moet je niet aankomen",
zegt Schilder. "Dan krijg je overstromingen, net als in Volendam en
Monnickendam. Dit soort beslissingen moet je niet vanuit een kantoor
nemen. In plaats daarvan moet er worden geluisterd naar mensen die al
veertig jaar op het water zitten." Hij vindt dat goed moet worden
uitgezocht wat er precies aan de hand is. "De onderste steen moet
bovenkomen. De eilanden zakken weg en kalven af, Men geloofde dat
destijds niet. Laat ze nu maar eens komen met excuses."
Onderzoeker Annemieke van Straaten wordt er soms moedeloos van.
Een aantal jaar geleden verwierf zij bekendheid, toen ze het opnam voor
de grote grazers in de Oostvaardersplassen. Vervolgens beet ze zich
vast in het Marker Waddendossier, omdat ze ook hier ziet dat
natuurorganisaties burgers voorhouden dat ze de natuur willen
herstellen, terwijl de natuur er juist op achteruitgaat. In 2020 begon
Van Straaten met het verzamelen van documenten over de Marker Wadden. Ze
besloot zelf op onderzoek uit te gaan en huurde een huisje op de Marker
Wadden, om met eigen ogen te zien wat er aan de hand was. Ze had een
paar journalisten meegenomen. "De vogels vielen dood neer voor onze ogen" beschrijft ze. Dit zou komen door botulisme (vergiftiging waaraan met name watervogels sterven).
Ze
diende talloze Wob- en Woo (Wet Open Overheid)-verzoeken in bij de
Inspectie voor Leefomstandigheden en Rijkswaterstaat om boven water te
krijgen of er inderdaad vervuilde slib is gebruikt en vroeg duizenden
pagina's aan documenten op, van projectplannen tot bodemonderzoeken en
informatie over transport. "Daaruit blijkt dat er naast schone grond,
klasse A, ook allemaal vervuilde troep in gaat", zegt Van Straaten. Zo
blijkt uit de documenten dat er een hele lading slib uit de Nieuwe
Waterweg bij Schiedam in het Markermeer terecht is gekomen, wat vervuild
is. Ook zou er een document zijn van een industriële lading uit IJmuiden, waar een zeesluis is gebouwd.
"En
ze zijn nog niet klaar met de Marker Wadden", zegt Van Straaten,
doelend op plannen om de eilandenarchipel nog verder uit te breiden. "Toeristen vinden de natuur prachtig, de toeristenbootjes varen af en aan.
Maar mensen vergeten wat er onderin is gedonderd. De Marker Wadden zijn
een vervuild baggerdepot, niets meer en niets minder. Hoeveel miljoenen
gaat dit nog kosten, van de belastingbetaler? Wanneer gaan ze eindelijk
eens toegeven dat dit een mislukt project is?" Ook is ze benieuwd of
'die troep' er nu eindelijk is uitgehaald en waar dat heen is gegaan. De
onderzoeker ziet dat op meer plekken in Nederland vervuilde slib wordt
gedumpt in de natuur. "Kijk maar eens naar Koornwaard in Den Bosch of de
Grote Moere in Drenthe. Nederland is het afvoerputje van Europa van vervuilde slib en bagger."
Wil
Lases, een voormalig waterbouwkundige die vijftien jaar bij
Rijkswaterstaat werkte, deelt de zorgen van Van Straaten en Schilder.
De oud-hoofdingenieur noemt de Marker Wadden een 'cult project', dat
niet past in het natuurlijke landschap van het Markermeer. "Het
Markermeer zelf is al decennialang een beschermd natuurgebied waar
niemand aankwam", legt Lases uit. "Dat had zijn eigen natuurlijke
ontwikkeling aan de bodem. Er vormde zich slib en het water werd
troebel. Troebel water is een natuurlijke trage overgangssituatie,
waarbij bacteriën dode biomassa omzetten. Het leidt tot bodemaanwaas."
"Maar
omdat men door het troebele water de flora en fauna, zoals de vissen en
andere aaibare diersoorten, niet meer goed kon beleven, vond men het
meer doods", zegt Lases. "Er werd besloten in te grijpen in het
natuurlijke ontwikkelingsproces van deze beschermde natuur en eilanden
te maken om daar het slib in te bergen. Men had geen geduld meer met de
natuur in het Markermeer en wilde meer genietbare natuur beleven, zoals
vissen."
Volgens
Lases heeft het project Marker Wadden weinig te maken met
natuurherstel. Integendeel: men verstoort bewust de natuur. "Ze wilden
eilanden maken, maar de biodiversiteit niet aan de natuur over laten.
Men wilde de regie in eigen hand houden en zelf de gewenste diversiteit
bepalen. Er mag bijvoorbeeld geen enkele boom spontaan groeien. Dat is
geen natuurherstel, dat is het creëren van een landschap dat niets te
maken heeft met de oorspronkelijke natuur. De eilanden horen niet thuis
in dit landschap en zijn slechts een bedenksel van
landschapsarchitecten." Hij uit ook forse kritiek op de kosten van het
project: "Ze tappen uit algemene middelen om dit voor elkaar te krijgen,
waaronder de Postcodeloterij die een flinke duit in het zakje deed. Er
gaat gigantisch veel maatschappelijk geld in om. Maar dit is niet
natuurlijk, het hoort niet thuis in het landschap."
Lases bekritiseert de manier waarop natuurorganisaties de eilanden beheren. Volgens
de oud-waterbouwkundige zijn ze eerder bezig met het naar hun hand
zetten van de natuur dan met het beschermen ervan. "Ze willen op de
eilanden specifiek een gewenste waddensituatie creëren. Het kost veel
onderhoud om niet-gewenste soorten te verwijderen."
De
eilanden zorgen volgens de voormalig waterbouwkundige voor een andere
stromingssituatie op het Markermeer, die ook voor aantasting van de
eilanden kan zorgen. Belangrijk is dat de ondergrond, waarop deze grote
massa van de eilanden rust, niet heel stabiel is en zettingen met zich
meebrengt. "Tevens zal de slibmassa in de eilanden nog behoorlijk
inslinken, wat tijd kost. Daarvoor is ruim tien jaar geleden al
gewaarschuwd", zegt Lases. "Dit is geen natuurherstel, noch het scheppen
van meer biodiversiteit in het natuurlijke landschap. Het is puur
projectontwikkeling, oftewel cultuur, van en voor biologen", besluit hij
zijn woorden.
Ook emeritus hoogleraar prof. dr. ir. Bart Schultz (74) uit zich kritisch over het miljoenenproject. Volgens
hem verzakken en verdwijnen de Marker Wadden zonder menselijk ingrijpen
onherroepelijk in het water. Schultz is een internationaal
gerespecteerd civiel ingenieur, met een lange staat van dienst. De
Marker Wadden noemt hij een 'totaal onzinnig plan, dat nooit uitgevoerd
had moeten worden'. Zijn voorspelling is somber: hij denkt dat de
eilandjes wegzakken in het meer. Of dat er dure operaties nodig zijn om
de eilanden van tijd tot tijd weer op te hogen en de afkalving van de
zanddammen tegen te gaan.
Reeds
in 2013 waarschuwde hij Natuurmonumenten en Rijkswaterstaat voor de
Marker Wadden, tijdens gesprekken met deze organisaties. "Ik heb ze toen
gewaarschuwd dat ze ernstig in elkaar zouden zakken, maar ze wilden het
niet geloven. Natuurmonumenten is niet goed op de hoogte van de bodem
en Rijkswaterstaat geloofde de twee ingenieursbureaus. Maar het is
precies gegaan zoals ik het heb gezegd", zegt Schultz. "De bodem bestaat uit ongeconsolideerde klei en water. Als je daar nog meer klei op gaat spuiten, gaat het zakken."
Hij vermoedt dat het project nog veel meer gaat kosten, als het gaat om onderhoud:
het aanvullen met zand en slib en het corrigeren van de natuureilanden.
"Maar zolang Natuurmonumenten daartoe bereid is, doen ze dat toch wel",
zegt hij moedeloos. "Ik heb gezegd dat het een totaal onzinnig plan was
en daar ben ik alleen maar in bevestigd."
Het
onderhoud gaat de "corporate crime plegende miljardairs", zijnde de
grootaandeelhouders van de Naamloze Vennootschappen Billiton, Budelco,
Shell, Philips, Corus, Akzo, Unilever, Union Minière, Umicore, DSM,
Dupont de Nemours, Hoechst, Hoogovens, Tata Steel, Dow Chemical, BASF,
Bayer, etc.", met de hulp van de "gif spuitende boeren, loonbedrijven en
houtimpregneerbedrijven" met het sluiten van "green deals" met
klimaatpaus Frans Timmermans (PvdA), opgevolgd door Wopke Hoekstra
(CDA), miljarden euro's aan Europese Subsidie opleveren, dat wordt
gesponsord door Natuurmonumenten, het Wereld Natuurfonds van Prins
Bernhard, de Nationale Postcode Loterij, etc. Dit omdat het tegemoet
komt aan hun bij Wet vastgestelde "Circulaire Economie" waaruit veel
werkgelegenheid ontstaat, totdat alle acht miljard wereldbewoners zijn
overleden aan al dat levensgevaarlijk kankerverwekkend gif. Daarna
kunnen al deze partijpolitiek gesteunde "corporate crime plegende
miljardairs" samen met "alle betrokken politici" die nog een beetje in
leven zijn, hun "gif vuile handen" schoonwassen in het uiterst giftig
kankerverwekkend water dat uit de kraan komt (afkomstig uit de
rivieren), waarop al 26 jaar lang niet wordt gemeten op (onder meer) het
volledig in water oplosbaar zeer giftig kankerverwekkend arseenzuur en
chroomtrioxide (chroom VI), omdat de concentraties veel en veel te hoog
zijn.